LİYAKAT VE KARİYER
Liyakat: Yeterlilik, ehliyet
Kariyer: Yaptığın işte kademeli olarak ilerlemek anlamına gelmektedir.
Son zamanlarda sıkça duyduğumuz bu iki kelimenin önemi beraberinde birçok kavramı getirmektedir.
Biz şu anlık bu iki kavram üzerinde tarihsel bir yolculuğa çıkalım diyorum.
Osmanlı’da ‘ıslahat layihalarında’ liyakat sistemi padişahlara sunularak ‘Emanetleri ehline veriniz’ düsturu içerisinde hareket edilmesi sağlanmıştır.
Bu sayede Osmanlı İmparatorluğu 624 yıl dünyaya hükmetmiştir.
1961 anayasası ile memurluk bir meslek haline getirilmiştir.
1965 yılında ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kabul edilmiştir. Memurların yükselmelerinde farklı uygulamalar yapılmıştır.
Eğitim fakültelerinde yöneticiliğe dair yüksek lisans eğitimleri açılmıştır.
MEB şuralarında, kalkınma planlarında eğitim yöneticilerinin yetiştirilmesinden bahsedilmiş olmasına rağmen işin ilginç yanı 65 cumhuriyet hükümetinin hiçbirinin programında eğitim yöneticilerinin seçimi, ataması, yetiştirilmesi ile ilgili kalıcı herhangi bir politika oluşturulamamıştır.
Birçok yöntem denenmiştir. Usta çırak modeli, sınavlar, mülakatlar, hizmet öncesi eğitimler. Her dönemde insanlar düşüncelerine, kendine ve güç dengelerine göre farklı uygulamalar sergilemiştir.
Avrupa’ da okul yöneticisi olmak için deneyim süresi Fransa, Portekiz, İtalya, İspanya gibi ülkelerde 5 yıldır.
Örneğin; İngiltere ’de mesleki yeterlilik Programı uygulanmaktadır. Avusturya Slovakya, İsveç gibi ülkelerde ise atama sonrası eğitim verilir.
Edward Deming’e göre bir kurumun beklenen performansı gösterememesini ve sorunların nedenini % 85 sistem hatasına, %15 çalışanların performansına bağlamaktadır.
Burada eğitim yöneticiliğinde deneyim, eğitim durumu, kendini yetiştirme, doğru kriterler, çağın gerekliliklerini yerine getirme, örf ve adetlere, toplumun yapısına dikkat etmek, etkili iletişim, yeterli donanım, genç beyinlerin değerlendirilmesi, liderlik, vb etkenler dikkate alınmalıdır.
Bu bağlamlarda sonuç olarak kendi kültürümüze, değerlerimize uygun bir kariyer ve liyakat sitemi geliştirmemiz ülkemizin daha ileri seviyelere ulaşmasında önemli bir etken olacağı kanaatindeyim.
İster eğitim yöneticiliğinin melekleştirilmesi, ister tarihsel süreç örnek alınarak 7 bölgede 7 ‘Enderun Akademisi’ kurulması, ister sınav ve mülakatlarla adil uzun süreli bir sistemin getirilmesi, ister eğitim yöneticisi yeterlilik programlarının açılması, ister YÖK ile birlikte yapılacak protokollerle yöneticilik programlarının açılması, ister Ek1 belgeleri ile, ister hizmet öncesi ve hizmet içi ile bu sorunun çözümlenmesi geleceğe dair yeni nesillerin yetiştirilmesine ışık tutacaktır.
Çünkü kaybedecek zaman yok, kaybedecek nesil de yok…
İlgililerin dikkatine!
